درسی و آموزشی

درس 13

موقعیت :
اروپا یکی از کم وسعت ترین قاره های جهان است و در منطقه ی معتدل قرار گرفته است. آیا قاره ی اروپا خشکی مستقلی است؟
قاره ی اروپا را می توان دنباله ی قاره ی پهناور و مرتفع آسیا دانست. به همین جهت، برخی از جغرافیدان ها دو قاره ی آسیا و اروپا را یک قاره دانسته و آن را اوراسیا گفته اند. با این حال، رشته کوه اورال به عنوان یک مرز طبیعی، این دو قاره را از یک دیگر جدا می کند.
به شکل ۴۵ نگاه کنید. در قاره ی اروپا سه شبه جزیره مهم وجود دارد. آیا می توانید نام آن ها را روی نقشه پیدا کنید و نام هر یک را بگوئید؟

ناهمواری های اروپا:

ناهمواری های اروپا به دو بخش متفاوت تقسیم می شود:
در مناطق شمالی اروپا کوه ها از نظر زمین شناسی فرسوده و قدیمی بوده، ارتفاع آن ها کم است و دارای قله های گنبدی شکل هستند. در این مناطق همچنین جلگه های پهناور و دریاچه های بسیار دیده می شود. به این منطقه از اروپا که در یک دوره ی بسیار طولانی، فرسایش، بلندیهای آن را صاف کرده و ناهمواری های ملایم در آن به وجود آورده است اروپای پیر می گویند.
در جنوب اروپا چین خوردگی ها و رشته کوه های بلند دیده می شود. در این منطقه قله ها نوک تیز و پوشیده از برف و یخ هستند. دامنه ی کوه ها اغلب دارای شیب تند است . رشته کوه های آلپ و پیوند در این منطقه قراردارند. در میان این کوهستان ها آبشارهای زیبای فراوان و رودهای پرآب وجود دارد. بر روی این رودها سدهای بزرگی احداث شده که از نیروی برق آن ها در صنعت و از آب آن ها در کشاورزی استفاده می شود.
به منطقه جنوبی اروپا که در آن چین خوردگی ها و رشته کوه های بلند وجود دارد و آتش فشان و زمین لرزه نیز در آن اتفاق می افتد اروپای جوان می گویند.

رودهای اروپا:

رودهایی که در اروپای شمالی جریان دارند، تقریباً در تمام طول سال منظم و پرآب اند اما رودهایی که در جنوب جریان دارند در فصل های گرم سال میزان آبدهی آن ها کم می شود.
از رودهای اروپا اغلب برای آبیاری زمین های کشاورزی و کشتی رانی استفاده می شود. این رودها در حمل و نقل داخلی قاره ی اروپا نیز اهمیت زیادی دارند. آیا می توانید مسیر رودهای دانوب، ولگا، راین، دن را روی نقشه نشان بدهید؟
همان طور که می بینید دانوب طویل ترین رود اروپاست که از چند کشور می گذرد. متأسفانه فعالیت های صنعتی و قرار گرفتن کارخانه ها در مجاورت این رود سبب شده است که دانوب همانند برخی رودهای دیگر اروپا به شدت آلوده می شود.

فعالیت:
۱ – منظور از اوراسیا چیست؟

قاره ی اروپا را می توان دنباله ی قاره ی پهناور و مرتفع آسیا دانست. به همین جهت، برخی از جغرافیدان ها دو قاره ی ا سیا و اروپا را یک قاره دانسته و آن را اوراسیا گفته اند.

۲ – کدام ناهمواری به عنوان مرز طبیعی بین آسیا و اروپا در نظر گرفته شده است؟

رشته کوه های اورال

۳ – قاره ی اروپا از شمال ، جنوب، مشرق و مغرب به کجا محدود می شود؟

شمال:(اقیانوس منجمد شمالی) غرب:(اقیانوس اطلس) شرق  قاره ی ا سیا) جنوب : ( دریای مدیترانه)

۴ – روی نقشه ی مقابل :
* نام دو رشته کوه ، یک اقیانوس و یک تنگه را با علامت «؟» مشخص شده است بنویسید.
* محل شبه جزیره ی اسکاندیناوی را روی نقشه مشخص کنید و نام آن را بنویسید.

* رشته کوه های آلپ، پیرنه، اقیانوس اطلس، تنگه ی جبل الطارق
* به عهده دانش آموز

۵ – با استفاده از یک نقشه ی جهان نما مسیر رود دانوب را در اروپا دنبال کنید. این رود از کدام کشورها عبور می کند؟

رود دانوب از ارتفاعات آلمان سرچشمه می گیرد از اتریش، مجارستان، چکسلواکی، یوگسلاوی، رومانی و بلغارستان می گذرد و به دریای سیاه می ریزد.

۶ – جدول را کامل کنید:

۷ – به شکل ۴۸ توجه کنید. چه عواملی ممکن است موجب آلودگی رود شود؟ به نظر شما، رودهای اروپا از چه راه هایی ممکن است آلوده شوند؟

ورود حفر فضولات کارخانه های اطراف به رودخانه ها، کودشیمایی و سم که برای زمین های کشاورزی استفاده می شود، حمل و نقل دریایی روغن و بنزین کشتی ها به رودخانه ها می ریزد. فاضلاب و زباله های اتمی به رودخانه ها جاری می شود.

درس چهاردهم:

چرا اروپا قاره ی سرسبز و بدون بیابان است؟
آب و هوا :

اروپا در منطقه ی معتدل کره ی زمین قرار دارد. به همین دلیل ، بیابآن های گرم و خشک، باران های سیل آسا و نواحی یخ بسته ی وسیعی در آن دیده نمی شود. به نقشه ی انواع آب و هوا در اروپا توجه کنید:

* باریکه ای از شمال اسکاندیناوی و ایسلند در آب و هوای قطبی دارند.
* سوئد و فنلاند و شمال شرق اروپا و آب و هوای سرد دارند. در این ناحیه ، زمستان های سرد و طولانی با بارش سنگین برف همراه است . تابستآن های این منطقه کوتاه و خنک است.

* مناطق مجاور اقیانوس اطلس، انگلستان و ایرلند، آب و هوای معتدل اقیانوسی دارند. این مناطق در زمستان به دلیل عبور جریان های دریایی آب گرم از سواحل آب و هوای معتدل دارند و در تابستان نیز هوا خنک است.

* مناطق جنوبی اروپا در سواحل دریای مدیترانه آب و هوای مدیترانه ای دارد. آب و هوای مدیترانه ای دو ویژگی دارد:
۱ – زمستان های معتدل و مرطوب ؛
۲ – تابستان های گرم و خشک

* مرکز و شرق اروپا به دلیل دوری از دریاها آب و هوای قاره ای یا بری دارد. میزان بارندگی در آن جا کم است و زمستان ها سرد و تابستان ها گرم است.

بادها:

اروپای شمالی و مرکزی : این مناطق در معرض وزش بادهای غربی که از اقیانوس اطلس می وزد، قرارگرفته است. در زمستان ها نیز بادهای سرد قطبی به این مناطق می وزد
اروپای مدیترانه ای : این منطقه در معرض وزش بادهای سرد و بادهای گرم است. بادهای گرم و خشک از صحرای بزرگ آفریقا می وزد. این بادها آنقدر گرم هستند که گاهی دمای هوا را در سواحل اروپا به ۴۰ درجه ی سانتیگراد نیز می رسانند که در نتیجه ی آن، به مزارع انگور و زیتون آسیب وارد می شود.
بادهای سرد نیزدر زمستان ها از کوه های آلپ برخاسته و این منطقه را تحت تأثیر قرار می دهند.

پوشش گیاهی:

با توجه به گوناگونی آب و هوا ، نوع پوشش های گیاهی در اروپا متفاوت است. به نقشه ی پوشش گیاهی اروپا توجه کنید. آیا جنگل ها و چمن زارها در اروپا وسعت زیادی دارد؟ تقریباً اروپا را جنگل پوشانده است. باران و رطوبت کافی و خاک مساعد موجب شده است که مناظر طبیعی زیبایی در این قاره به وجود بیاید.
مثلاً ⅔ خاک کشور فنلاند وسیعی از خاک کشور سوئد پوشیده از جنگل های مخروطی ( سوزنی برگ ها) است که در اقتصاد این کشورها بسیار مؤثر است.

فعالیت :
۱ – تمرین با نقشه :
با توجه به شکل ۵۱، انواع آب و هوای اروپا، بگوئید هر یک از کشورهای زیر چه نوع آب و هوایی دارند؟

فنلاند (سرد) – ایتالیا(مدیترانه ای) – انگلستان (اقیانوسی) – ایرلند( اقیانوسی) – ایسلند (قطبی)

۲ – کدام مناطق اروپا آب و هوای قاره ای یا بری دارد؟
- با توجه به آنچه که در درس های گذشته آموخته اید، بگوئید آب و هوای قاره ا ی یا بری چه نوع آب و هوایی است؟
- چرا این بخش های اروپا که نام بردید، آب و هوای قاره ا ی یا بری دارند؟

مرکز و شرق اروپا
زمستان سرد و خشک و تابستان بسیار گرم.
به دلیل دوری از دریاها.

۳ – آب و هوای مدیترانه ای چه ویژگی هایی دارد؟
- چرا سواحل مدیترانه در تابستان گرم و خشک است؟
۱– زمستآن های معتدل و مرطوب
۲ – تابستآن های گرم و خشک
به دلیل بادهای گرم و خشک که از صحرای بزرگ آفریقا می وزد.

۴ – هر یک از دایره ها را با استفاده از خط، به یک بیضی وصل کنید؟